Özellikle , kullanılmış gayrimenkul alanların , gayrimenkulün geçmiÅŸ yıllardaki emlak vergisinin ödenip ödenmediÄŸini baÅŸka bir anlatımla , emlak vergisi borcunun olup olmadığını araÅŸtırmalarında yarar vardır. Bunun en pratik yolu , satıcıdaki makbuzları alıp kontrol etmek ve her ihtimale karşıda birer fotokopisini saklamaktır. Emlak vergisi Yasası'nın 30.maddesinin son fıkrasına göre ; satış konusu gayrimenkulün , satıldığı yıl ve geçmiÅŸ yıllara ait ödenmemiÅŸ emlak vergisinin ödenmesinden , alıcı ve satıcı müteselsilen yani zincerleme olarak sorumlu tutulurlar. Gayrimenkulü satın alan kiÅŸi , ödediÄŸi geçmiÅŸ yıl emlak vergilerini faiziyle birlikte daha sonra önceki sahibine rücu edebilir
B-GAYRÄ°MENKULÜN TAPUDAKÄ° DEÄžERÄ°
Gayrimenkulun tapudaki deÄŸeri birkaç açıdan önemlidir.
1-Gelir Vergisi Açısından
Gayrimenkullerin , iktisap yani edinme tarihinden itibaren 4 yıl içinde elden çıkarılmasından saÄŸlanan kazanç ''DeÄŸer artışı kazancı'' olarak beyan edilip gelir vergisinin ödenmesi gerekiyor (GVK geçici md.56/D-6) Satın aldığı gayrimenkulü 4 yıl içinde elden çıkarmaları söz konusu olanların , gayrimenkulün maliyet bedeline esas olan , alış bedelini düÅŸük göstermemelerinde yarar var. Aksi halde , 4 yıl içinde satılması sonucu ortaya gerçeÄŸin de üzerinde bir kar çıkar
2- Harç Yönünden
2001 yılı başından itibaren gayrimenkullerin harca esas olan deÄŸeri yüzde 56 oranında arttı. Gayrimenkulün gerçek alış bedelinin tapu harcına esas olan tutardan düÅŸük olması halinde , gerçek alış bedelinin tapu senedine yazılmasını tapu iÅŸlemleri sırasında talep etmek mümkündür .Bu durum özellikle kamu görevlilerini ''mal beyanı'' yönünde önümüzdeki yıllarda da , vergi mükelleflerini de ''nereden buldun'' sorgulaması yönünden ilgilendiriyor.
3- Harcın Oranı Yönünden
Gayrimenkul alımı sırasında , hem alıcı hem de satıcı ; Tapu harcına esas deÄŸer üzerinden binde 15 oranında harcı ayrı ayrı öderler.
2001 Yılı Gayrimenkul Harçları Oranı (Binde)
Gayrimenkul alım-satımında (alıcı veya satıcı ayrı ayrı) 15 Gayrimenkullerin,sermaye ÅŸirketlerine sermaye olarak konulması 36 Yapı kooperatiflerinin,ortaklarına dağıttığı gayrimenkullerin tapu iÅŸlerinde 1,8 Gayrimenkullerin mirasçılara intikalinde 9 Gayrimenkullerin ifraz,taksim ve birleÅŸtirme iÅŸlerinden 9 Gayrimenkul ipoteÄŸinden saÄŸlanan borç miktarı üzerinden 3,6 Kira sözleÅŸmelerinde,kira süresinin tapuya tescilinde,hesaplanacak kira tutarı üzerinden , sözleÅŸme yoksa bir yıllık kira bedeli üzerinden 5,4 Arsa ve arazi üzerine yeniden inÅŸa olunan binaların tescilinde emlak (bina) vergisi deÄŸeri üzerinden 15 Gayrimenkullerin,ölünceye kadar bakma anlaÅŸmasına dayanarak edinilmesinde , emlak vergisi deÄŸeri üzerinden 15
C-EMLAK VERGÄ°SÄ° BEYANNAMESÄ°
Gayrimenkul alanların ''o yılın sonuna kadar'' emlak vergisi beyannamesi vermeleri gerekiyor.buna göre örneÄŸin ocak 2001'de gayrimenkul alanların en geç 31 aralık 2001'e kadar emlak vergisi beyannamesi vermeleri gerekiyor. (EVK md. 23/c) emlak vergisi ise izleyen yılda yani 2002 den itibaren ödenmeye baÅŸlanacak. Satıldığı yılın emlak vergisini ise satıcı ödeyecektir. Gayrimenkulün , bütçe yılının son üç ayı içinde , örneÄŸin Kasım ayında alındığı durumlarda emlak vergisi beyannamesi gayrimenkulün alındığı tarihten itibaren ''üç ay içerisinde'' verilecek (EVK md.23) .
D-EÅžE VE ÇOCUÄžA ALINAN GAYRÄ°MENKUL
Gayrimenkulun eÅŸ yada çocuÄŸa alınması ancak ödemesinin aile reisi tarafından yapılması halinde ''Ä°vazsız'' yani karşılıksız bir intikal söz konusu olur. Bu ise veraset ve intikal vergisine tabidir. EÅŸ yada çocuÄŸun beyanname verip yüzde 5 - 15 arasında oranı deÄŸiÅŸen , veraset ve intikal vergisini ödemeleri gerekir. Ancak aile reisinin eÅŸe yada çocuÄŸa gayrimenkulün bedelini ''borç olarak'' vermesi halinde herhangi bir vergileme söz konusu olamaz.
E-NEREDEN BULDUN SORUSU
Gayrimenkul alanlar gayrimenkulün bedelini ''nereden buldun'' ÅŸeklinde soru yönetilmesi bununla ilgili yasanın 2003 yılına kadar ertelenmesi nedeniyle söz konusu deÄŸildir. Ancak Vergi Usul Yasasının 30/7. Maddesini de , ayrıca göz önünde bulundurmak gerekiyor.
BiLiNMiYOR